Най-важното от урока
Разкриване на скоби: \((a \pm b) \cdot c = a \cdot c \pm b \cdot c\).
Пример: \( 5\frac{1}{2} \cdot 4 = (5+\frac{1}{2})\cdot 4 = 5 \cdot 4 + \frac{1}{2} \cdot 4 = 20+2=22 \).
Изнасяне на общ множител: \(a \cdot c \pm b \cdot c = (a \pm b) \cdot c\).
Пример: \( \frac{3}{7}\cdot\frac{2}{5} + \frac{4}{7}\cdot\frac{2}{5} = (\frac{3}{7}+\frac{4}{7})\cdot\frac{2}{5} = 1\cdot\frac{2}{5} = \frac{2}{5} \).
Пример: \( 5\frac{1}{2} \cdot 4 = (5+\frac{1}{2})\cdot 4 = 5 \cdot 4 + \frac{1}{2} \cdot 4 = 20+2=22 \).
Изнасяне на общ множител: \(a \cdot c \pm b \cdot c = (a \pm b) \cdot c\).
Пример: \( \frac{3}{7}\cdot\frac{2}{5} + \frac{4}{7}\cdot\frac{2}{5} = (\frac{3}{7}+\frac{4}{7})\cdot\frac{2}{5} = 1\cdot\frac{2}{5} = \frac{2}{5} \).
Това свойство позволява да се извършват пресмятания по два начина, като често единият е по-рационален (по-лесен).
\[ (a + b) \cdot c = a \cdot c + b \cdot c \]
Разкриване на скоби
\[ a \cdot c + b \cdot c = (a + b) \cdot c \]
Изнасяне на общ множител
Разкриване на скоби (полезно при смесени числа):
Пресмятаме \( 18 \frac{5}{6} \cdot 3 \). \[ \left( 18 + \frac{5}{6} \right) \cdot 3 = 18 \cdot 3 + \frac{5}{6} \cdot 3 = 54 + \frac{15}{6} = 54 + \frac{5}{2} = 54 + 2\frac{1}{2} = 56\frac{1}{2} \] Изнасяне на общ множител:
Пресмятаме \( \frac{5}{9} \cdot \frac{2}{7} + \frac{5}{9} \cdot \frac{5}{7} \). \[ \frac{5}{9} \cdot \left( \frac{2}{7} + \frac{5}{7} \right) = \frac{5}{9} \cdot \frac{7}{7} = \frac{5}{9} \cdot 1 = \frac{5}{9} \]
Пресмятаме \( 18 \frac{5}{6} \cdot 3 \). \[ \left( 18 + \frac{5}{6} \right) \cdot 3 = 18 \cdot 3 + \frac{5}{6} \cdot 3 = 54 + \frac{15}{6} = 54 + \frac{5}{2} = 54 + 2\frac{1}{2} = 56\frac{1}{2} \] Изнасяне на общ множител:
Пресмятаме \( \frac{5}{9} \cdot \frac{2}{7} + \frac{5}{9} \cdot \frac{5}{7} \). \[ \frac{5}{9} \cdot \left( \frac{2}{7} + \frac{5}{7} \right) = \frac{5}{9} \cdot \frac{7}{7} = \frac{5}{9} \cdot 1 = \frac{5}{9} \]
Свойството важи и при деление: \( (a+b) : c = a:c + b:c \).
Пример: \( 33 \frac{12}{37} : 3 = (33 + \frac{12}{37}) : 3 = 33:3 + \frac{12}{37}:3 = 11 + \frac{4}{37} = 11\frac{4}{37} \)
Пример: \( 33 \frac{12}{37} : 3 = (33 + \frac{12}{37}) : 3 = 33:3 + \frac{12}{37}:3 = 11 + \frac{4}{37} = 11\frac{4}{37} \)
Пресметнете рационално: \( \frac{7}{15} \cdot \frac{1}{2} + \frac{8}{15} \cdot \frac{1}{2} \).
Изнасяме общия множител \( \frac{1}{2} \):
\[ \left( \frac{7}{15} + \frac{8}{15} \right) \cdot \frac{1}{2} = \frac{15}{15} \cdot \frac{1}{2} = 1 \cdot \frac{1}{2} = \frac{1}{2} \]
Свойството е аналогично на това за събиране и се прилага по същия начин за улесняване на пресмятанията.
\[ (a - b) \cdot c = a \cdot c - b \cdot c \]
Разкриване на скоби
\[ a \cdot c - b \cdot c = (a - b) \cdot c \]
Изнасяне на общ множител
Разкриване на скоби:
Пресмятаме \( \left( \frac{15}{16} - \frac{3}{8} \right) \cdot \frac{4}{9} \). \[ \frac{15}{16} \cdot \frac{4}{9} - \frac{3}{8} \cdot \frac{4}{9} = \frac{5 \cdot 1}{4 \cdot 3} - \frac{1 \cdot 1}{2 \cdot 3} = \frac{5}{12} - \frac{1}{6} = \frac{5}{12} - \frac{2}{12} = \frac{3}{12} = \frac{1}{4} \] Изнасяне на общ множител:
Пресмятаме \( 5 \frac{1}{2} \cdot \frac{3}{5} - 2 \frac{1}{2} \cdot \frac{3}{5} \). \[ \left( 5\frac{1}{2} - 2\frac{1}{2} \right) \cdot \frac{3}{5} = 3 \cdot \frac{3}{5} = \frac{9}{5} = 1 \frac{4}{5} \]
Пресмятаме \( \left( \frac{15}{16} - \frac{3}{8} \right) \cdot \frac{4}{9} \). \[ \frac{15}{16} \cdot \frac{4}{9} - \frac{3}{8} \cdot \frac{4}{9} = \frac{5 \cdot 1}{4 \cdot 3} - \frac{1 \cdot 1}{2 \cdot 3} = \frac{5}{12} - \frac{1}{6} = \frac{5}{12} - \frac{2}{12} = \frac{3}{12} = \frac{1}{4} \] Изнасяне на общ множител:
Пресмятаме \( 5 \frac{1}{2} \cdot \frac{3}{5} - 2 \frac{1}{2} \cdot \frac{3}{5} \). \[ \left( 5\frac{1}{2} - 2\frac{1}{2} \right) \cdot \frac{3}{5} = 3 \cdot \frac{3}{5} = \frac{9}{5} = 1 \frac{4}{5} \]
Пресметнете рационално: \( 20 \cdot \frac{7}{8} - 4 \cdot \frac{7}{8} \).
Изнасяме общия множител \( \frac{7}{8} \):
\[ (20 - 4) \cdot \frac{7}{8} = 16 \cdot \frac{7}{8} = \frac{16 \cdot 7}{8} = 2 \cdot 7 = 14 \]
Задачи за упражнение
Лесна: Пресметнете \( 10 \frac{1}{5} \cdot 5 \) като използвате разпределителното свойство.
\[ 10 \frac{1}{5} \cdot 5 = \left(10 + \frac{1}{5}\right) \cdot 5 = 10 \cdot 5 + \frac{1}{5} \cdot 5 = 50 + 1 = 51 \]
Средна: Пресметнете рационално \( \frac{3}{4} \cdot \frac{5}{13} + \frac{3}{4} \cdot \frac{8}{13} \).
\[ \frac{3}{4} \cdot \left( \frac{5}{13} + \frac{8}{13} \right) = \frac{3}{4} \cdot \frac{13}{13} = \frac{3}{4} \cdot 1 = \frac{3}{4} \]
Трудна: Пресметнете стойността на израза \( A = 7 \frac{2}{9} \cdot \frac{3}{5} - 4 \frac{2}{9} \cdot \frac{3}{5} \).
Изнасяме общия множител \( \frac{3}{5} \):
\[ A = \left( 7 \frac{2}{9} - 4 \frac{2}{9} \right) \cdot \frac{3}{5} = 3 \cdot \frac{3}{5} = \frac{9}{5} = 1 \frac{4}{5} \]